به ارتباط غیابت رئیس جمهور و انتقال صلاحیت و وظایف به رئیس جمهور به معاون اول مواد ۶۰ و ۶۷ قانون اساسی چنین مشعر است:
مادۀ ۶۰ قانون اساسی افغانستان:
“معاون اول رئيس جمهور در حالت غياب، استعفأ و يا وفات رئيس جمهور، مطابق به احکام مندرج اين قانون اساسي، عمل میکند.”
مطابق این ماده، در صورت غیابت صلاحیتها و وظایف رئیس جمهور به معاون اول به لحاظ شکلی طبق مادۀ ۶۷ و به لحاظ ماهوی طبق مادۀ ۶۴ به معاون اول انتقال میکند.
مادۀ ۶۷ قانون اساسی:
“در صورت غياب رئيس جمهور، وظايف معاون اول توسط رئيس جمهور تعيين میگردد.”
در این مواد، چند نکته مهم است.
۱. کلمۀ غیابت به گونۀ مطلق آمده. شامل غیابت دایمی و مؤقتی میشود. فرار میتواند از مصادیق غیابت دایمی باشد، زیرا انسان فراری نیز حضور ندارد بل غایب است. البته بادرنظرداشت رویۀ سفرهای رئیس جمهور، رفتن از یک نقطۀ افغانستان به نقطۀ دیگر غیابت پنداشته نمیشود. غیابت زمانی مطرح میشود که سفر خارج از افغانستان باشد. اگر رئیس جمهور خارج کشور به قصد غیابت دائمی (فرار) برود و معاون اول در افغانستان باشد، به طور اتوماتیک صلاحیت سرپرستی به معاون اول منتقل میشود.
۲. شرط است که رئیس جمهور در غیابت وظایف معاون اول را تعیین کند. البته بر اساس مادۀ ۶۴ قانون اساسی از صلاحیتها و وظایف یاد شده است حالانکه در مادۀ ۶۷ فقط از وظایف یاد شده است. درینجا بحث اجمال مطرح میشود. از آنجاییکه در دیگر مواد قانون اساسی به گونۀ مثال طبق مادۀ ۷۱ قانون اساسی فقط از کلمۀ وظایف برای وزرا یاد شده است حالانکه وزرا هم صلاحیت دارند و هم وظایف. با درنظرداشت تفسیر ساختاری مادۀ ۶۷ قانون اساسی از کلمۀ وظایف به گونۀ موّسع تفسیر شود که شامل وظیفۀ به مفهوم مضیّق و صلاحیت نیز شود زیرا اجرای وظایف نیاز به صلاحیت دارد.
حالا اگر رئیس جمهور فرار کند و وظایف را تعیین نکند و دیگر به هر دلیلی انزوای سیاسی اختیار کند، از سوی دیگر، برای دفاع از کشور و برقراری روابط با کشورهای خارجی به منظور اعادۀ جمهوریت و نظم قانون اساسی، موجودیت معاون اول به حیث سرپرست رئیس جمهور ضرورت احساس شود، بادرنظرداشت قاعدۀ ضرورت و حفاظت از نظام بربنیاد مادۀ 5 قانون اساسی، صلاحیت به معاون اول انتقال مییابد.
