قانون اساسی افغانستان در مادۀ (۲۲) خویش چنین بیان میدارد که تمام شهروندان افغانستان اعم از زن و مرد در برابر قانون دارای حقوق و وجایب مساوی میباشند. این ماده، هر نوع تبعیض قائل شدن میان شهروندان را نفی میکند. مادۀ (۴۸) قانون اساسی، حقوق کار و کارگر و سایر امور مربوط به آن را به قانون کار و قوانین مرتبط دیگر احاله نموده است. مادۀ هشتم قانون کار با پیروی از اصل تساوی در برابر قانون، چنین بیان میدارد: ” (۱) کارکنان در جمهوری اسلامی افغانستان دارای حق مساوی کار با مزد مساوی میباشند. حق کار با مزد و دفاع از حق کار توسط اسناد تقنینی تنظیم میگردد. (۲) کارکنان به اساس کمیت و کیفیت کار با رعایت بست، رتبه یا درجۀ معینه مستحق دریافت مزد با اجزاء و ضمایم آن میباشند.”
قابل ذکر است قانون کار بر ادارات دولتی و غیردولتی قابل تطبیق است. همچنان به اساس مادۀ (۷) قانون اساسی، دولت مکلف است که میثاق های بین المللیی را که دولت افغانستان به آن ملحق شده است، رعایت نماید. افغانستان در سال ۱۹۸۳ به میثاق بین المللی حقوق اقتصادی –اجتماعی و فرهنگی ملحق شده است. مادۀ (۷) میثاق مزبور در خصوص مزد مساوی در برابر کار مساوی (مشابه) چنین مشعر است: ” […] مزد منصفانه و اجرت مساوی براي كار با ارزش مساوی بدون هيچ نوع تمايز به ويژه اينكه زنان تضمين داشته باشند كه شرايط كار آنان پائينتر از شرايط مورد استفاده مردان نباشد و براي كار مساوی مزد مساوی با مردان دريافت دارند.”
بر اساس نظریۀ عمومی (۲۳) کمیتۀ حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، هدف از این بخش مادۀ (۷) میثاق مزبور این است که نه تنها کسانی که دارای کار مساوی اند از حقوق مساوی برخوردار شوند، بل حتا کسانی که کارهای متفاوت اما دارای ارزش مساوی اند و با معیارهای عینی ارزیابی شده می تواند نیز چنین باشد. از آنجاییکه ترکیز بر ارزش کار است، فاکتورهای ارزیابی باید شامل مهارت، شرایط کاری، مسئوولیتها و تلاشهای که کارکنان به خرچ میدهند، شود. مزد مساوی برای کارهای دارای ارزش مساوی در تمام سکتورها عملی گردد. از آنجاییکه دولت از قدرت بیشتر و مستقیم بر تنظیم معاشات برخوردار است، تساوی مزد در ادارات دولتی به اسرع وقت ممکن باید عملی گردد که این تساوی شامل حال دفاتر مرکزی، ولایتی، محلی و کارهایی که از سوی دولت کنترول یا تمویل میگردد، میشود.
یادآوری: این یادداشت بنده در صفحۀ فیس بوک شرکت خدمات حقوقی شجن نیز به نشر رسیده است.
