هویت قومی افراد طبق قوانین افغانستان

یکی از حقوق طفل، داشتن نسب است. نسب رابطۀ خونی طفل را با والدین و نیاکانش قایم می‌کند. مطابق به قانون مدنی افغانستان طفل منسوب به پدرش می‌شود که به اثر آن رابطۀ بنوت و ابوت برقرار می‌گردد.  طبق مادۀ ۷۲۵ قانون مدنی افغانستان فرع، حکم اصل را دارد. در قانون مدنی افغانستان فرزند را فرع و پدر را اصل گویند. یعنی قوم و نسب پدر بر طفل نیز تعلق می‌گیرد که به لحاظ حقوقی به آن Assigned Identity گویند.

روی همین دلیل بربنیاد فقرۀ (۴) مادۀ (۹) قانون ثبت احوال نفوس، ولی یا قریب قانونی طفل مکلف است از تاریخ تولد حداکثر الی مدت سه ماه برویت سند تولد در مراکز صحی یا در خانه، برای طفل تذکرۀ تابعیت اخذ نماید. در آن زمان طفل که از اهلیت ادا یا استیفا برخوردار نیست، ولی یا قریب قانونی وی هویت قومی وی را به‌رویت قوم پدرش تعیین می‌کند. در قانون ثبت احوال نفوس، تغییر هویت قومی به‌رسمیت شناخته نشده است.

اصل برای کارمندان دولت، عدم صلاحیت است، مگر اینکه صلاحیتی به وی طبق احکام قانون تفویض شده باشد که در زمینۀ تغییر هویت قومی حکم و صلاحیتی نیست. قانون فقط در خصوص تغییر اسم، سن، پیشه و حالت مدنی احکامی را پیش‌بینی کرده است. تغییر هویت قومی خلاف اصل جاری بودن حکم اصل بر فرع می‌شود. هکذا به لحاظ قانونی امکان ندارد و از سوی دیگر برخالف نظم عامه است که پدر از قوم الف باشد و پسرش از قوم ب. بنابرین، هویت قومی افراد بربنیاد قوانین افغانستان امر تغییرناپذیر است، زیرا اگر چنین باشد که یک فرد یک روز منتسب به یک قوم و روز دیگر منتسب به قوم دیگر، این خلاف نظم عامه است.

در قانون اساسی افغانستان (۲۰۰۴) چهارده قوم به‌رسمیت شناخته شده است. یعنی هویت افراد در چارچوب همین ۱۴ قوم باید تعریف بشود. البته این لیست از اقوام بسته نیست، بل باز است و در آخر مادۀ (۴) عبارت «سایر اقوام» ذکر شده است. این عبارت تفسیربردار است و در قانون اساسی افغانستان مرجع تفسیر قانون اساسی مشخص نشده است، هرچند این صلاحیت را به گونۀ دیفکتو دادگاه عالی گرفته بود.

راه قانونی این بود که لویه جرگه قانون اساسی برگزار می‌شد تا مرجع تفسیر قانون اساسی را مشخص می‌کرد یا سایر اقوام را تعریف می‌کرد. اقوامی را که دادگاه عالی برای تذکرۀ تابعیت به‌رسمیت شناخته است، خلاف قانون اساسی است، زیرا دادگاه عالی اصلاً صلاحیت تفسیر قانون اساسی را نداشت تا مصادیق «سایراقوام» را مشخص کند.